| CHRONOLOGIA |
| SZTUKA ETRUSKÓW |
SZTUKA STAROŻYTNEGO RZYMU |
| OKRESY |
LATA |
OKRESY
|
LATA |
|
| proto-Villanova |
1.100 - 900
|
|
|
| Villanova |
900 - 700
|
monarchia
|
753 - 509 |
orientalizujący
|
700 - 550 |
republika
|
509 - 27 |
| archaiczny |
550 - 350 |
MALARSTWO POMPEJAŃSKIE |
| hellenistyczny |
350 - 100 |
styl I strukturalny 200 - 80
styl II architektoniczny 100 - 40 aC
styl III ozdobny 20 - 60 AD
styl IV barokowy 60 - 80 |
| |
|
cesarstwo |
27 aC - 395 AD |
| cesarztwo zachodnie |
395 - 476 |
ŚWIĄTYNIA ETRUSKA
Według Witruwiusza świątynia etruska zbudowana była w porządku toskańskim, miała wysoki cokół, schody i dwurzędowy portyk od strony wejściowej, jedno lub trzynawową cellę, była kryta dwuspadowym dachem z okapem zdobionym antefiksem i otwartym tympanonem. Świątynia etruska miała więc wyraźnie ukierunkowaną bryłę i zaakcentowaną elewację frontową, co odróżnia ją od świątyń greckich (mających cztery równorzędnie opracowane elewacje) i czyni wzorem dla późniejszych, ukierunkowanych świątyń rzymskich.
Najstarsze świątynie (z jedną cellą i dwiema kolumnami) powstawały w VI w. pne. W końcu Vi w. pne powstał układ opisany przez Witruwiusza.
Odkryte szczątki fundamentów i wotywne modele świątyń wskazują na istnienie planów bardziej skomplikowanych (dipteros) i opracowanie rzeźbiarskie bliższe porządkom greckim.
|
Witruwiańska rekonstrukcja świątyni etruskiej
 
Rekonstrukcja świątyni Apulu (Apollo) datowanej na 530 pne, na podstawie wykopalisk w Portonaccio k/Veji
Fundament etruskiej świątyni (tzw. belweder) w Orvieto
Wotywny model świątyni etruskiej z grupą rzeźbiarską w tympanonie , akroterami, antefiksami
i kolumnami z bazą, kanelowanym trzonem i starannie opracowaną głowicą.
SARCOFAGO DEGLI SPOSI
sarkofag małżonków z Cerveteri (Caere), wykonany z terakoty, oryginalnie polichromowany, późny VI w. pne
ETRUSKIE GROBOWCE
Grobowce w nekropolii Banditaccia, VII w. pne
Eruski grobowiec w nekropolii San Cerbone - Populonia, VII-VI w. pne
WILCZYCA KAPITOLIŃSKA
Brązowa rzeźba przedstawiająca wilczycę, przypisywana Etruskom i datowana na V w. pne.
Technika odlewnicza wskazuje na jej powstanie we wczesnym średniowieczu (IX-XIII w.).
Postaci legendarnych Romulusa i Remusa dodano w XV w.
APOLLO Z VEII
Posąg Apollo (Apulu) zdobiący dach świątyni Apulu w Veii, 530 pne
ARRINGATORE
Posąg znaleziony w Umbrii, wykonany w 80 pne i przedstawiający mówcę Aulusa Metellusa, wymieniany jest w katalogach sztuki
etruskiej, ale pochodzi z epoki, gdy sztuka etruska była już tylko elementem dominującej sztuki rzymskiej.
ETRUSKIE LUSTRA METALOWE
Brązowe lustra etruskie z IV-III w. pne z wyrytymi scenami mitologicznymi (wpływ kultury greckiej)
 
CHIMERA Z AREZZO
Znaleziona w Arezzo (Toskania) rzeźba z brązu przedstawiająca chimerę - mitologicznego potwora ziejącego ogniem, 400 pne.
Jeden z symboli sztuki etruskiej.
BUCCHERO
Rodzaj czarnych (na wierzchu błyszczących), naczyń glinianych, produkowanych przez Etrusków
od połowy VII do początku IV w. pne, znajdowanych na obszarze obejmującym Kartaginę, Egipt, Cypr, Grecję ,
Sycylię, Sardynię i tzw. Wielką Grecję (greckie kolonie w południowej Italii).
Nazwa powstała w czasach nowożytnych i odnosiła się ogólnie do czarnych naczyń ceramicznych importowanych
przez Portugalię z Południowej Ameryki.
GROBOWE MALOWIDŁA ŚCIENNE
Większość zachowanych malowideł pochodzi z grobowców odkrytych w Takwinii, jednym z tzw. "dwunastu miast etruskich",
czyli głównych centrów kultury etruskiej. Odkryto tam szereg nekropolii, w nich 6000 grobów, z których 200 ozdobiono malowidłami.
Najsłynniejsze to Grobowiec Leopardów (Tomba dei Leopardi), Grobowiec Chłosty (Tomba della Fustigazione),
Grobowiec Augurów, Grobowiec Triclinium (Tomba del Triclinio).
"Grający na podwójnym flecie" z Grobowca Leopardów, 500 pne
"Uczta" z Grobowca Leopardów, 500 pne
"Taniec" Grobowiec Triclinium, 480 pne
"Uczta" Tomb of Shields, Banditaccia, III w. pne
Zapasy, Grobowiec Augurów,
Nurek, Grobowiec Nurka, Paestum, 470 pne
BUKRANION
motyw dekoracyjny zbudowny z naprzemiennie powtarzanych czaszek wołu, oraz girland, rozet, wstęg itp. elementów.
Stosowany od IV w. pne w architekturze hellenistycznej i rzymskiej. Jest prawdopodobnie przedstawieniem zwierzęcia ofiarnego.
Jego odmianą jest aegikranion z czaszką kozła lub barana.
PORZĄDKI ARCHITEKTONICZNE
PORZĄDEK TOSKAŃSKI
Porządek toskański jest zaliczany do pięciu porządków architektury antycznej, ale nie ma żadnych dowodów na to, że rzeczywiście istniał w starożytności. Wspomina o nim Witruwiusz na marginesie uwag o świątyni etruskiej, ale pierwszy rysunek dorobił do wydania dzieła Witruwiusza Fra Giocondo na początku XVI w. (z głowicą zdobioną jajownikiem), a formę "kanoniczną" opracował Andrea Palladio w 1570.
Porządek toskański ma stojącą na bazie kolumnę pozbawioną kanelowania i bardzo prostą głowicę, oraz pozbawione dekoracji (poza profilowaniem) belkowanie. Jest tak prosty, że mógł być stosowany we wczesnych budowlach etruskich, w fazie przejścia od budownictwa drewnianego do kamiennego.
Pierwszą znaną realizacją tego porządku jest renesansowe Tempietto Bramantego z lat 1499-1504. Nie jest więc wykluczone, że prawdziwym "wynalazcą" porządku jest właśnie Bramante. |
Elementy porządku toskańskiego
Zastosowanie porządku toskańskiego w budowlach nowożytnych
 
Bramante, Tempietto, 1499-1504; John Wood, Hot Bath, Bath, 1776-1778
PORZĄDEK KOMPOZYTOWY
Do czasów renesansu również porządku kompozytowego nie zaliczano do głównych porządków architektury antycznej, traktując go jako rzymską odmianę porządku korynckiego.
Głowica kompozytowa łączy głowicę jońską (abakus i woluta) z akantowym ornamentem głowicy korynckiej. Porządek po raz pierwszy zastosowano w łuku Tytusa wzniesionym na Forum Romanum w 82 AD (patrz niżej). |
Porządek kompozytowy zastosowany w termach Dioklecjana (z lewej) i renesansowa interpretacja Palladia
PLANY BAZYLIK RZYMSKICH
Rzymska bazylika była paradną budowlą publiczną służącą zgromadzeniom, posiedzeniom sądów i działalności handlowej. Już w starożytności bazyliki miały apsydy mieszczące posąg władcy i fotel (tron) najwyższego urzędnika, którym w Grecji był archon basileus (stąd nazwa).
Najstarszą udokumentowaną bazyliką była Basilica Porcia zbudowana na Forum Romanum w 185 BC.
Plan świeckiej bazyliki stał się podstawą pierwszych świątyń chrześcijańskich wznoszonych na początku IV w. |
Basilika Aemilia, Forum Romanym - 179 BC, Basilica Julia, Forum Romanum - 54 BC, Basilica Ulpia, Forum Trajana - 113 AD
ŚWIĄTYNIA WESTY W TIVOLI
Świątynia na planie tolosu, wzniesiona w porządku korynckim na początku I w. BC. Włączona do parku zwanego Villa Gregoriana.
PANTEON W RZYMIE
| Świątynia na planie kolistym (rotunda) z ośmiokolumnowym portykiem (porządek koryncki), zbudowana w Rzymie przez cesarza Hadriana w 129 AD. Jej kopuła o średnicy 44 m jest połową kuli opartej o podłogę budowli. Było to największe przekrycie kopułowe na świecie do początków XX wieku. Jedynym źródłem światła jest otwór w szczycie kopuły (oculus) o średnicy 9 m. |
 
 
COLOSSEUM
Amfiteatr ufundowany przez cesarza Wespazjana w 72 AD i ukończony przez Tytusa w 80 AD.
Miał 80 wejść, widownię dla 50.000 widzów, wymiary 156 x 180 x 48 m, arenę o wymiarach 54 x 86 m.
Posiadał wyposażenie pozwalające na przedstawienia naumachii (bitew morskich).
Pod areną znajdowały się pomieszczenia techniczne, więzienia, zwierzyniec.
Ocenia się, że w ciągu kilku wieków istnienia Colosseum na jego arenie zginęło ok. 300-500.000 osób. |
Przekrój przez widownię Colosseum
DOM RZYMSKI
Przeciętny Rzymianin mieszkał w wielorodzinnym, wielopiętrowym budynku przypominającym współczesne kamienice, nazywanym insula. Bogatsi obywatele zamieszkiwali domy atrialne nazywane domus, rozbudowywane od II w. pne o tzw. perystyl - drugi dziedziniec (zwykle był w nim urządzony ogród) otoczony portykiem i zespołem pomieszczeń prywatnych (atrium było dostępne dla gości). Dom wiejski (o różnym stopniu zamożności) nazywał się villa.
Przykłady domów zachowały się m.in. w Pompejach i Herculanum.
Jednym z najsłynniejszych jest tzw. Dom Fauna (casa del Fauno) w Pompejach, nazywany tak od figurki tańczącego fauna stojącej w basenie atrium. Dom zbudowany w II w. BC zajmuje powierzchnię ok. 3000 m2, ma obszerny program (nawet jak na bogaty dom rzymski) i składa się z pięciu części (na planie od lewej: atrium "toskańskiego" dostępnego przez główne wejście, atrium tetrastylowego (czterokolumnowego) dostępnego przez wejście prywatne, pierwszego perystylu (jońskiego), przylegających do ściany domu, nieoświetlonych pomieszczeń służbowych, ogromnego perystylu drugiego (doryckiego), w którym urządzano duże przyjącia, recytacje, pantomimy itp. |
Widok przez basen pierwszego atrium na eksedrę i pierwszy perystyl (obok eksedry triclinium).
Rekonstrukcja pierwszego atrium, (w głębi, między pilastrami - eksedra)
Rekonstrukcja typowego, zamożnego domu rzymskiego z atrium i perystylem
ŁUK TYTUSA
Łuk triumfalny stojący przy Via Sacra, zbudowany w 82 AD przez cesarza Domicjana ku czci zwycięstw cesarza Tytusa, przede wszystkim zdobycia Jerozolimy w 70 AD.
W łuku po raz pierwszy zastosowano porządek kompozytowy, łaczący porządki joński z korynckim. |
ŁUK SEPTYMIUSZA SEWERA
Marmurowy łuk triumfalny zbudowany w 203 AD dla uczczenia zwycięstw cesarza Septymiusza Sewera nad Partami, odniesionymi w latach 194-199.
Był wzorem dla wybudowanego w 312 AD na drugim końcu Forum Romanum Łuku Konstantyna. |
ŁUK KONSTANTYNA
Łuk triumfalny stojący między Colosseum a wzgórzem Palatynu, zbudowany w 312 AD dla upamiętnienia zwycięstwa Konstantyna nad Maksencjuszem w bitwie przy moście Mulwijskim.
Największy z rzymskich łuków triumfalnych, wybudowany w znacznej części z elementów starszych budowli antycznych, tzw. spolia. |
FORUM ROMANUM
Forum Romanum to rzymski plac miejski położony w dolinie między wzgórzami i zabudowany szeregiem funkcjonalnie powiązanych budowli administracyjnych i sakralnych. Otoczony kilkoma innymi forami, tzw. forami cesarskimi, tworzy z nimi kompleks o chyba największym na świecie zagęszczeniu zabytków najwyższej klasy.
Powstało po wybudowaniu w latach 730-720 BC Cloaca Maxima i osuszeniu bagnistej doliny. Zostało gęsto zabudowane w epoce cesarskiej. |
Plan
rekonstrukcja
CIRCUS MAXIMUS
Circus Maximus to największy cyrk starożytnego Rzymu urządzony w dolinie między Palatynem a Awentynem. Jego początki sięgają VII w. BC (Tarkwiniusz), pierwsza budowla kamienna powstała za czasów Cezara. Rozbudowę cyrku kontynuował August dodając obelisk i spinę i trwała ona do czasów Konstantyna (drugi obelisk w IV w.).
Cyrk miał wymiary 600 x 140 m, widownia liczyła od 145.000 (za Cezara) do 385.000 miejsc (za Konstantyna). Służył przede wszystkim organizacji wyścigów rydwanów.
Obeliski ze spiny cyrku stoją dziś w Rzymie na Piazza del Popolo i przed Lateranem. |
Widownia
Rekonstrukcja
Dolina między Awentynem i Palatynem (z prawej) - miejsce budowy Circus Maximus
ZAMEK ŚWIĘTEGO ANIOŁA
Miejsce: Rzym, Data: 135-139 AD, Fundator: cesarz Hadrian
Mauzoleum cesarza Hadriana i jego rodziny. Rotunda o średnicy 64 , i wysokości 21 m na k wadratowym cokole o boku 89 i wysokości 15 m. Nazwa "zamek św. Anioła" pochodzi od kaplicy wzniesionej w 608 r. przez papieża Bonifacego IV.
|
Plan
Zamek św. Anioła i most (Ponte Sant'Angelo) prowadzący do mauzoleum przez Tybr
GROBOWIEC CECYLII METELLI
| Grobowiec Cecylii Metelli Cretica, córki rzymskiego polityka Quintusa Caeciliusa Metellusa Creticusa zbudowano przy Via Apia w Rzymie w pierwszej połowie I w. BC (100-50). Była to rotunda o średnicy 20 m i wysokości 11 m, zdobiona fruzem bukranionowym, stojąca na cokole o wysokości 8 m. W średniowieczu przebudowano go na bastion i dodano istniejące do dziś blanki. |
MAISON CARREE
Maison Carrée (dom prostokątny) to najlepiej zachowana świątyna rzymska zbudowana w 19 AD w Nimes (Francja) przez Marcusa Vipsaniusa Agryppę (fundatora Panteonu) i poświęcona synom Augusta, Gajuszowi i Lucjuszowi. Właściwie można powiedzieć, że jest to zrealizowana w porządku korynckim modelowa świątynia etruska.
Budynek stoi na cokole o wymiarach 26,42 x 13,54 x 2,85 m. Ok. 1/3 powierzchni cokołu zajmuje portyk z 10-ma korynckimi kolumnami, a cella ozdobiona jest z zewnątrz 20-ma półkolumnami. |
MALOWIDŁA W VILLA LIVIA 0 PRIMA PORTA
| Villa di Livia zbudowana została w końcu I w. BC w rzymskiej dzielnicy Prima Porta dla Livii, żony cesarza Augusta. Rezydencja zasłynęłą z powodu odnalezienia w niej marmurowego posągu cesarza Augusta i fresków zaliczanych do tzw. drugiego stylu pompejańskiego. |
 
VIA SACRA
| Via Sacra (święta droga) to główna droga wiodąca od Kapitolu przez Forum Romanum do Colosseum. Budowana od VI w. BC, wyłożona kamiennymi płytami (Forum Romanum powstało w podmokłej dolinie), zmeliorowana podziemnym kanałem prowadzącym do Cloaca Maxima, ozdobiona kolumnadą przez cesarza Nerona. Była miejscem uroczystości relgijnych i triumfów wodzów powracających z pól bitewnych. |
Via Sacra - w głębi widoczny Łuk Tytusa
KOLUMNA TRAJANA
Kolumna Trajana wystawiona została w 113 AD na zamknięciu osi Forum Trajana, pomiędzy gmachami bibliotek, dla upamiętnienia zwycięstw cesarza w wojnach z Trakami w latach 101-106.
Obiekt ma formę antycznej kolumny (trochę jońskiej, trochę doryckiej) o wysokości (z cokołem) 39,8 m. Jej trzon owinięty jest ciągłym fryzem o łacznej długości ok. 200 m, przedstawiających 2500 postaci (w tym 60 podobizn cesarza) w scenach opowiadających historię wypraw i zwycięstw rzymskiej armii.
Fryz jest bezcennym źródłem informacji o óczesnym stanie cywilizacji i techniki rzymskiej (budowa drogi, przeprawa przez rzekę itp.).
Na szczycie kolumny pierwotnie znajdował się pozłacany posąg Trajana, zniszczony w okresie średniowiecza (przetopiony?). W XVI w. za papieża Sykstusa V ustawiono na nim posąg św. Piotra Apostoła.
Na szczyt kolumny prowadzą wewnętrzne, spiralne schody.
Ślady barwników wskazują na to, że kolumna była polichromowana (zresztą cały antyk był malowany). |
 
Fragment fryzu
FORUM TRAJANA
Miejsce: Rzym, Data: 107 AD, Fundator: cesarz Trajan, Architekt: Apollodoros z Damaszku
Forum Trajana jest największym i najmłodszym forum cesarskim. Położone między Kapitolem a Kwirynałem miało wymiary 300 x 185 m i składało się z wejściowego łuku triumfalnego, perystylu (otoczonego kolumnadą dziedzińca z pozłacanym, konnym posągiem cesarza), wielkiej hali targowej (Mercatus Traiani), pięcionawowej bazyliki Ulpia (przylegającej do dziedzińca dłuższym bokiem i placu po drugiej stronie bazyliki, flankowanego budynkami bibliotek i mieszczącego kolmunę Trajana.
|
Na pierwszym planie kolumny bazyliki Ulpia, za nimi kolumna Trajana
PAŁAC DIOKLECJANA W SPLICIE
Miejsce: Split (ob. Chorwacja), Data: 300-305 AD, Fundator: cesarz Dioklecjan
Pałac przeznaczony na rezydencję Dioklecjana po jego ustąpieniu z cesarskiego tronu w 305 r. Był ogromnym założeniem (190 x 160 m) łączącym program luksusowej wiejskiej villi z planem warownego obozu wojskowego, podzielonym ulicami cardo i decumanus na cztery części. Był zamieszkiwany przez ok. 9000 osób.
|
Plan pałacu
Rekonstrukcja
Stan współczesny
Sklepienie części podziemnej pałacu cesarskiego
 
Perystyl pałacu Dioklecjana
TERMY KARAKALLI
Miejsce: Rzym, Data: 212-216 AD, Fundator: cesarz Karkalla, Architekt:
Termy były nie tylko łaźnią, ale założeniem sportowo-handlowo-wypoczynkowo-rozrywkowym, składającym się z budynku właściwej łaźni (z basenami, parowniami itp.), pomieszczeń do spotkań towarzystkich, dyskusji i lektur, boisk do ćwiczeń gimnastycznych, gier zespołowych i walk zapaśniczych, ogrodów z alejami spacerowymi, oraz mieszczących się w portyku obiektów handlowych, gastronomicznych i rozrywkowych (podobno włącznie z domem publicznym).
Termy Karakalli zajmowały powierzchnię 25 ha, główny budynek miał wymiary 228 x 116 x 38,5 m i jednorazowo mieścił 1600 gości. |
 
PONT-DU-GARD
Miejsce: Nimes (Francja), Data: 212-216 AD, Fundator: cesarz Karkalla, Architekt:
Trzypoziomowa, arkadowa konstrukcja nazywana Pont-du-Gard (most nad rzeką Gard) jest fragmentem 50-kilometrowego akweduktu zaopatrującego w wodę rzymskie miasto Nimes (obecnie we Francji). Most ma trzy poziomy. Pierwszy poziom ma 6 arkad i ogólne wymiary 142 x 6 x 22 m, drugi 11 arkad i wymiary 242 x 4 x 20 m, poziom najwyższy tworzy 35 arkad o wymiarach 275 x 3 x 7 m. Poziom dolny służy jako most komunikacyjny, na najwyższym poziomie znajduje się kanał wodociągowy o przekroju 1,8 x 1,2 m. Jego wydajność wynosiła 20.000 m3/dobę
.
Wykonany w technice opus quadratum, czyli z bloków wapiennych o podobnej wysokości układanych bez zaprawy. |
Akwedukt w Nîmes
ARA PACIS
Miejsce: Rzym, Pole Marsowe, Data: 12-9 BC, Fundator: rzymski senat
Ara Parcis (Ołtarz Pokoju) zbudowany został na Polu Marsowym dla uczczenia pokoju kończącego długotrwałe wojny prowadzone przez cesarza Augusta w Galii i Hispanii. Ołtarz wzniesiony został przy Via Flaminia i stanowił część obejmującego Mauzoleum Augusta i Solarium Augusta.
Jest to marmurowy prostopadłościan bez przekrycia (wymiary) 11,6 x 10,6 x 6,35 m, z ołtarzem stojącym na dziedzińcu otoczonym ścianami stojącymi na cokole. Zewnętrzne i wewnętrzne powierzchnie ścian zdobione są płaskorzeźbami przedstawiającymi cesarza z rodziną i dworem podczas konsekracji ołtarza oraz sceny mitoglogiczne nawiązujące do Eneasza, protoplasty dynastii julijsko-klaudyjskiej.
|
STATUA BARBERINI
Statua Barberini (Togato Barberini - łac. Barberini w todze) to wykonana ok. 60-50 BC rzeźba przedstawiająca rzymskiego patrycjusza odzianego w togę, prezentującego rzeźbiarskie portrety przodków. Jest przykładem werystycznego, republikańskiego portretu rzymskiego uprawianego w pierwszej połowie I w. BC. Sztuka portretowa tego okresu (a także wiele dzieł wykonanych już w epoce cesarskiej), charakteryzowała się zdecydowanym realizmem, nie stroniła nawet od przedstawiania fizycznej brzydoty, co w portretach osób należących do elit jest w historii sztuki zjawiskiem do dnia dzisiejszego rzadkim.
Wbrew nazwie rzeźba nie przedstawia członka słynnego rodu Barberinich, którego genealogia poświadczona jest dopiero od XI w.
|
PORTRET KONNY MARKA AURELIUSZA W RZYMIE
Pozłacany portret konny Marka Aurelisza wykonano ok. 165 AD dla upamiętnienia zwycięstwa cesarza nad Partami. Jest jedynym zachowanym do naszych czasów rzymskim portretem konnym, chociaż w epoce cesarstwa był bardzo popularny. Ten egzemplarz przetrwał podobno dlatego, że w średniowieczu uważany był za portret promotora chrześcijaństwa, cesarza Konstantyna.
Oryginał w Palazzo Nuovo, kopia na placu Kapitolińskim w Rzymie.
|
POSĄG AUGUSTA Z PRIMA PORTA
August z Prima Porta to posąg cesarza Augusta odnaleziony na terenie Villa Livia w Prima Porta, rezydencji żony cesarza Livii Drusilla.
Wykonany w 20 AD, przedstawia cesarza w krótkiej tunice, zbroi i owiniętym wokół bioder płaszczu wodzów - paludamentum. August stoi w tzw. kontrapoście. Palce prawej ręki nie zachowały się, nie można więc ustalić dokładnie, co oznacza gest wzniesionej ręki.
Płaskorzeźby zdobiące zbroję cesarską mają złożone znaczenie symboliczne.
Jak większość portretów antycznych, także ten posąg był polichromowany. |
 
PORTRET SENEKI
| Portret Luciusa Annaeusa Seneki (Młodszego), rzymskiego pisarza i folozofa stanowiący połowę podwójnego portretu przedstawiającego również greckiego filozofa Sokratesa. Jest jedynym portretem Seneki z tożsamością potwierdzoną napisem wyrytym w kamieniu. Wykonany w pierwszej połowie III w. |
 
PSEUDO-SENEKA
| Pseudo-Seneka to rzymska rzeźba w brązie wykonana pod koniec I w. BC. Kopia odkryta w Herculanum w 1754 r. jest najlepszą pod względem artystycznym z dwunastu odnalezionych wersji portretu uważanego za portret Seneki. Obecnie przyjmuje się, że jest to imaginacyjny portret Hesioda lub Arystofanesa, i że odnalezione wersję są kopiami zaginionego greckiego oryginału z 200 BC. |
 
Dwie wersje portretu Pseudo-Seneki (z lewej wersja z Herculanum)
FLORA - PRIMAVERA
Stabiae to antyczne miasto położone 4,5 km na południe od Pompejów i razem z nimi zniszczone w 79 AD.
W połowie XVIII w. odkryto tam wiele prywatnych domów, a w 1957 r. nekropolię i ponad 300 grobów datowanych na okres VII-III w. BC.
Najsłynniejsze rzymskie ville to Villa San Marco, Villa del Pastore i Villa Arianna.
Z Villa Arianna pochodzi fresk nazywany Flora - Primavera, przedstawiający bosą kobietę spacerującą po łące i zrywającą kwiaty. |
Flora - Primavera z domu w Stabiae
FRESKI Z DOMU VETTICH - POMPEJE
Pompeje zniszczył wybuch Wezuwiusza w 79 AD. Wśród odkrytych tam domów szczególne miejsce zajmuje tzw. dom Vettich (Casa dei Vetti), zdobiony freskami wykonanymi po trzęsieniu ziemi w 62 AD, a zaliczanymi do tzw. czwartego stylu malarstwa pompejańskiego.
W domu Vettich znajduje się również trochę fresków pornograficznych, ale ponieważ wszyscy je już sobie obejrzeli, nie muszę ich tu pokazywać. Są zresztą malarsko słabe.
|
SAFONA
Portret Dziewczyny z rylcem i tabliczką (tzw. Safona) z Muzeum w Neapolu.
Fresk wykonany ok. 50 AD i odnaleziony w Pompejach w tzw. Insula Occidentalis (VI)
MOZAIKI Z DOMU FAUNA
Pompejański Dom Fauna (patrz "dom rzymski") zdobiły mozaiki, w tym wielka mozaika "Bitwa pod Issos" (wymiary 312 x 582 cm) datowana na 100 BC i przedstawiająca bitwę stoczoną przez Aleksandra Wielkiego w 333 BC, oraz mozaiki przedstawiające sceny rodzajowe, zwierzęta, postaci baśniowe itp.
|
Fragment mozaiku przedstawiającej Aleksandra Wielkiego w czasie bitwy pod Issos
Mozaika "Nil" z Casa del Fauno
Mozaika podłogowa "Gołębie" z Casa del Fauno
SASOS
Wersje mozaiki "Gołębie pijące ze złotej wazy" zostały znalezione w Pompejach i w willi cesarza Hadriana w Tivoli.
Autorem oryginału jest
pergamoński artysta Sasos działający ok. 200 BC.
MOZAIKA CAVE CANEM
Cave canem znaczy po łacinie "strzeż się psa" i mozaiki o takim tytule umieszczane były w pomieszczeniach wejściowych
domów rzymskich. Ilustracje przedstawiają mozaikę z domu poetów tragicznych w Pompejach i inną wesję mozaiki pompejańskiej
eksponowaną w Muzeum Archeologicznym w Neapolu.
 
|
KANON 
HISTORIA SZTUKI 
