|
|
|
|
Saga Tantalidów obejmuje historię rodu królów mukeńskich Tantala, Pelopsa, Atreusa, Agamemnona, Menelaosa i Orestesa.
Tantal był frygijskim królem, synem Zeusa i Okeanidy Pluto, mężem Dione i ojcem Niobe, Brotesa, Daskylosa i Pelopsa.
Zaproszony przez bogów na biesiadę wykradł im nektar i ambrozję. Gdy bogowie zjawili się u Tantala na przyjęciu, ten, dla wypróbowania ich wszechwiedzy zabił swojego najmłodszego syna Pelopsa i podał im do zjedzenia. Tylko Demeter, zrozpaczona po utracie Persefony, zjadła ramię Pelopsa, pozostali bogowie rozpoznali podstęp, wrzucili poćwiartowanego Pelopsa do wielkiego kotła, z którego Mojra Kloto wydobyła go żywego i pięknego. Zjedzone ramię zastąpiono kością słoniową.
Tantala strącono do Tartaru, gdzie na wieki cierpi z głodu i pragnienia, chociaż stoi po szyję w wodzie, a nad jego głową zwisają gałęzie pełne jabłek. Na koniec bogowie rzucili na ród Tantala klątwę, zgodnie z którą każdy z jego potomków zabije członka swojej rodziny.
Syn Tantala, Pelops, starał się o rękę Hippodamei, córki króla Ojnomaosa. Ojnomaos pokonywał kolejnych zalotników córki w wyścigach rydwanów a potem ich zabijał, ale Pelopsowi, dzięki podarowanej przez Posejdona skrzydlatej klaczy i zdradzie woźnicy Ojnomaosa – Myrtilosa (syna Hermesa) udało się wygrać wyścig, zdobyć rękę wybranki i tron Pisy (w Elis). Gdy Myrtilos upomniał się o nagrodę za pomoc w zwycięstwie, został przez Pelopsa strącony do morza. Umierając przeklął wszystkich jego potomków, a klątwa spadła na głowy synów Pelopsa, Atreusa i Tiestesa.
Pelops miał nieślubnego syna Chrysipposa z nimfą Astioche. Ponieważ Hippodameja obawiała się, że Chrysippos może objąć tron, namówiła Tiestesa i Atreusa do zabicia przyrodniego brata. Mordercy zbiegli potem na dwór mykeński. Po śmierci starego króla Mykeńczycy wybrali na tron Atreusa, a Tiestesa wygnano, ponieważ z pomocą żony Atreusa Aerope wykradł mu złote runo. Po objęciu tronu Atreus obiecał Artemidzie poświęcenie jej najlepszego jagnięcia w ofierze. Gdy szukał stada, znalazł złote jagnię, jednak oddał je swojej żonie Aerope, aby ukryła zwierzę przed boginią. Aerope oddała jagnię swojemu kochankowi i bratu Atreusa Tiestesowi. Rozgniewany zdradą żony Atreus wygnał brata z Myken, ale potem pozornie pogodzony, zaprosił go na ucztę, w trakcie której podał mu do zjedzenia trzech jego zabitych synów. Atreus oszczędził córkę Tiestesa i pojął ją za żonę.
Tejstes zapytał wyrocznię o możliwość zemsty i dowiedział się, że jeśli będzie miał syna z własną córką, ten zabije Atreusa. Tiestes zgwałcił córkę Pelopię, a w wyniku gwałtu narodził się Aigistos, którego matka porzuciła ze wstydu. Wychowany przez pasterzy powrócił do Myken, za namową ojca zabił Atreusa i oddał ojcu tron w Mykenach.
Atreus miał z niewierną Aerope synów Agamemnona i Menelaosa.
Agamemnon zabił pierwszego mężą Klitajmestry, pojął ją za żonę i miał z nią córki Ifigenię, Elektrę, Chrysotemis i syna Orestesa.
Menelaos, po zamordowaniu jego ojca Atreusa przez Ajgistosa, uciekł z Agamemnonem do Sparty, gdzie ożenił się z córką Tyndareosa Heleną i odziedziczył spartański tron.
Podczas pobytu w Sparcie syna Priama, Parysa, Menelaos musiał wyjechać na pogrzeb. Wtedy to Parys namówił Helenę do ucieczki albo ją porwał uprowadzając do Troi. Flota grecka zgromadzona w Aulis miała wyruszyć pod wodzą Agamemnona do Troi, jednak Agamemnon zaniedbał złożenia Artemidzie ofiary, bogini sprowadziła przeciwne wiatry i opóźniła wyprawę. Dla przebłagania bogini i za radą jasnowidza Kalchasa Agamemnon złożył w ofierze własną córkę Ifigenię, którą w ostatniej chwili bogini wymieniła na łanię, ją samą zabierając do Taurydy. W Taurydzie Ifigenia została kapłanką składającą Artemidzie w ofierze zabitych przybyszów.
Agamemnon był wodzem bezlitosnym i egocentrycznym. Zabrał Achillesowi jego wojenne trofeum, niewolnicę Bryzejdę, czym wywołał gniew herosa i jego wycofanie się z walki.
Po 10-letnim oblężeniu Troja padła, a Agamemnon powrócił do Myken z trojańską wieszczką Kasandrą. Tam, w akcie zemsty za poświęcenie Ifingenii, został zabity przez swoją żonę Klitajmestrę i jej kochanka Ajgistosa.
Klitajmestra była córką spartańskiego króla Tandarosa i siostrą pięknej Heleny, żoną Agamemnona i matką Ifigenii, Elektry, Chrysotemis i Orestesa.
Klitajmestra nienawidziła Agamemnona za poświęcenie Ifigenii Artemidzie dla pozyskania sprzyjających wiatrów.
Gdy Agamemnon był pod Troją, Klitajmestra wyszła za mąż za Ajgistosa nie czekając na powrót męża. Po powrocie Agamemnona spod Troi wspólnie z kochankiem Ajgistosem zabiła jego i wieszczkę Kasandrę. Ajgistos chciał również zabić Orestesa, ale uratowała go jego mamka, wydając Ajgistosowi własne dziecko.
Elektra namówiła Orestesa do pomszczenia ojca. Orestes udał się do wyroczni i za jej radą wyruszył do Myken. Tam dał się rozpoznać siostrze i zabił Ajgistosa i Klitajmestrę.
Erynie Klitajmestry sprowadziły na Orestesa obłęd. Wyklęty Orestes oddał się pod osąd areopagu w Atenach i korzystając z przychylności Ateny został uznany za niewinnego. Jednak Erynie nie dawały mu spokoju. Wyrocznia orzekła, że dla pełnego uwolnienia się od klątwy Orestes musi wykraść posąg ze świątyni Artemidy w Taurydzie (Krym) i poświęcić ją Apollinowi. Udał się więc do Taurydy nie wiedząc o tym, że w tamtejszej świątyni kapłanką jest jego siostra Ifigenia, której zadaniem było poświęcanie w ofierze wszystkich obcych przybyszów.
Ifigenia jednak rozpoznała brata i postanowiła uratować jego i jego przyjaciela. Opowiedziała królowi taurydzkiemu, że Orestes zbezcześcił posąg bogini, dlatego musi jego i posąg oczyścić w morskiej wodzie. Podczas rytuału Ifigenia, Orestes i Pylades uciekli statkiem do Grecji, a skradziony posąg Artemidy zawieźli do świątyni w Brauron.
Klątwa została zdjęta z Orestesa, ale po wielu latach zmarł on w Arkadii ukąszony przez żmiję.
Niobe była córką Tantala i Dione, siostrą Pelopsa i urodziła tebańskiemu królowi Amfionowi siedem córek i siedmiu synów. Wbita w pychę z powodu licznego potomstwa uznała się za wyższą od tytanidy Leto, mającej tylko czwórkę dzieci i utrudniała kult bogini.
Urażona Leto namówiła Apolla i Artemidę do zabicia strzałami potomstwa Niobe. Amfion popełnił z żalu samobójstwo, a skamieniałą z udręki Niobe bogowie przenieśli na górę Sipylos we Frygii. Zamieniona w skałę Niobe nie przestaje przelewać łez. |
TANTAL

Tantal, Gioacchino Assereto, 1640

Tantal, Bernard Picart, ok. 1700

Tantal, Hendrick Goltzius, 1588
PELOPS

Pelops i Hippodamia

Pelops i Hippodamia, Metropolitan Museum

Agamemnon, Stanisław Wyspiański-1897-MNKraków
IFIGENIA

Ifigeneia, Ferdinand Leeke

Ifigenia, Dom Tragicznych Poetów, 62, Pompeje

Cymon i Ifigenia, Jan van Noordt

Cymon i Ifigenia, Benjamin West, 1773

Cymon i Ifigenia, John Everett Millais, 1848

Ifigenia, Francesco Fontebasso, 1749

Ifigenia, Francois Perrier, 1650

Ifigenia, Frederic Leighton, 1884

Ifigenia, Leonaert Bramer, 1629-31

Ifigenia, Louis Billotey, 1935

Ifigenia Orestes, Casa del Centenario, Pompeje

Ifigenia, Sebastien Bourdon, 1643

Ifigenia, Virgil Solis, 1550

Ifigenia w Taurydzie, Casa dei Vettii, Pompeje

Ifigenie, Giovanni Battista Tiepolo, 1757

Ifigenie, Philippe Millereau, ok. 1600

Ifigtenia Orestes Pylades, Amgelica Kauffmann, 1787

Klitajmestra budząca Erynie, 380-370pne, Luwr

Klitajmestra, John Maler Collier, 1882
MENELAOS

Menelaos, Biacomo Brogi, 1880, Muzeum Watykańskie

Menelaos Patrokles, 2 w. pne, Volterra

Menelaos Patrokles, 2 w. ne, Antalya Museum
NIOBE

Niobe, Abraham Bloemaert, 1591

Niobe, Charles Gabriel Lemonnier, 1770

Niobe, Jacques Louis David, 1772, Dallas MusofArt

Niobe, Ruchhoft Plau, Neustrelitz

Niobe, Rzym, 100-0 pne

Niobe, sarkofag, 160-170, Glyptothek

Niobe, Francois Spierincx, 1610

Dzieci Niobe, 440 pne

Dzieci Niobe, James Pradier, 1822, Luwr

Dzieci Niobe, Hortidi Cesare, Trastevere
ORESTES

Orestes i Apollo, 380-370 pne, Luwr

Orestes, Casa di Marco Lucrezio Frontone, Pompeje

Orestes Ajgistos Pylades, 430-300 pne, Luwr

Orestes i Elektra, 340-330 pne, NatArchMusSpain

Orestes Elektra Hermes przy grobie Agamemnona, 380-370 pne, Luwr

Orestes i Elektra (Grupa Ludovisi), NatMusRome

Orestes i Furie, John Singer Sargent, 1921

Orestes Ifigenia i Pylades, British Museum

Orestes i Pylades (Grupo de San Ildefonso), 10 ne, Prado

Orestes i Pylades w Taurydzie, 330-320 pne, Luwr

Orestes i Pylades, Benjamin West, 1766

Orestes w Delfach, 330 pne, British Museum

Orestes i Furie, William Adolphe Bouguereau, 1862
UP