Ermitaż to jedna z najwspanialszych i jedna z niewielu przekrojowych kolekcji sztuki na świecie. Większość wielkich światowych centrów muzealniczych (Paryż, Londyn, Madryt) tworzą niezależne placówki gromadzące zbiory z różnych epok, natomiast petersburski, państwowy Ermitaż zajmujący kilka wielkich, sąsiadujących ze sobą budowli prezentuje dzieła sztuki ze wszystkich epok – od prehistorii do XX-wiecznej awangardy.

Kolekcję założyła w 1764 r. caryca Katarzyna II kupując pierwszą kolekcję Johanna Ernesta Gotzkowskiego i rozpoczynając w 1766 r. z pomocą francuskich ekspertów (m.in. Diderota) zakupy najwybitniejszych dzieł sztuki zachodniej. Zbiory udostępnił szerokiej publiczności w 1852 r. car Mikołaj I, na którego polecenie niemiecki architekt Leo von Klenze zaprojektował i zrealizował gmach Nowego Ermitażu.
Wspaniałe zbiory Ermitażu powstawały w wyniku dołączania kolejnych kolekcji prywatnych: w 1769 r. kolekcji księcia Heinricha von Bruhl, w 1772 r. kolekcji barona Pierre Crozata, w 1779 r. kolekcji Walpole, w 1781 r. kolekcji księcia Baudouina, w 1787 r. londyńskiej kolekcję Johna Lyde-Brown, w 1815 r. kolekcję cesarzowej Józefiny, w 1850 r. kolekcji Cristoforo Barbarigo, w 1861 r. kolekcji markiza Gian Pietro Campana, w 1884 r. kolekcji Alexandra Basilewskiego, w 1885 r. kolekcji z Carskiego Sioła.

Kolekcje Ermitażu rozmieszczone są w kilku sąsiadujących ze sobą budynkach wzniesionych nad brzegiem Newy, w tym:
Pałacu Zimowym 1754-1762 arch. Bartolomeo Rastrelli
Małym Ermitażu 1764-1775 arch. Jean-Baptiste Vallin de la Mothe (rozbudowa Pałacu Zimowego)
Starym Ermitażu 1771-1787 arch. Georg Friedrich Veldten (Jurij Felten)
Sztabie Generalnym Carlo Rossi 1819-1828
Nowym Ermitażu 1842-1851 arch. Leo von Klenze

Od lewej: Teatr, Stary Ermitaż, Mały Ermitaż, Pałac Zimowy (Nowy Ermitaż znajduje się za Starym Ermitażem, Generalicja za Pałacem Zimowym)

Widok kompleksu gmachów Ermitażu od strony Newy
/za Starym Ermitażem (z lewej) Nowy Ermitaż, za Pałacem Zimowym (a prawej) Sztab Generalicji/

Po Rewolucji Październikowej kompleks budynków został upaństwowiony, a do zbiorów włączono szereg znacjonalizowanych kolekcji rosyjskiej arystokracji. W 1920 r. przeniesiono 460 dzieł sztuki z Ermitażu do moskiewskiego Muzeum Puszkina, a w 1922 r. do zbiorów dołączono kolekcję petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych. W 1932 część mniej wartościowych zbiorów rozmieszczono w wielu prowincjonalnych muzeach w całej Rosji. W latach 1930-34 około 2000 dzieł zostało sprzedanych w zachodnich domach aukcyjnych, a najcenniejsze z nich trafiły do amerykańskiej National Gallery w Waszyngtonie.
W 1948 r. do Ermitażu przeniesiono ponad 300 obrazów impresjonistów i modernistów z dziełami Matisse’a i Picassa.
Dopiero w 1991 r. po raz pierwszy wystawiono znaczną ilość dzieł europejskiego modernizmu zarekwirowanych przez Armię Czerwoną w prywatnych kolekcjach niemieckich – m.in. Place de la Concorde Degasa, In the Garden Renoira, White House at Night Van Gogha.
W 1993 r. do Ermitażu włączono wschodnie skrzydło gmachu Sztabu Generalicji, a ekspozycję udostępniono publiczności w 1999 r.
W 1995 r. otwarto wystawę „Ukryte Skarby”, a w 2004 r. wystawiono kolejne, uznane za zaginione dzieło - Venus disarming Mars Rubensa i nie jest wykluczone, że w zbiorach Ermitażu znajduje się jeszcze wiele wspaniałych dzieł.

KOLEKCJE ERMITAŻU

Zbiory obejmują wiele odrębnych kolekcji, z których najważniejsze to:

ROZMIESZCZENIEA NAJWAŻNIEJSZYCH EKSPOZYCJI ERMITAŻU

(od lewej: Pałac Zimowy, Mały Ermitaż, Stary Ermitaż, Teatr)

WNĘTRZA ERMITAŻU

Biblioteka Mikołaja II

Sala malarstwa flamandzkiego

Gsaleria malarstwa antycznego z Trzema Gracjami Antonio Canovy

Sala Majolikowa

Ekspozycja rzeźby

Sala Dwudziestu Kolumn

Sala sztuki holenderskiej

Sala wczesnego malarstwa włoskiego

Sala Rubensa

Sala Wojny 1812 r.

Sala Picassa

ARCYDZIEŁA ERMITAŻU