|
DODAJ DO ULUBIONYCH |
|
|
| HOME . MAPA WITRYNY . MENU-ARTYŚCI . MENU-STYLE . KANON . MONOGRAFIE . PIGUŁKI . SZKOŁY . MUZEA/GALERIE . KURSY/WARSZTATY . FILMY . KONTAKT |
| /w budowie/ |
A B C D E F G H I J K L Ł M N O P Q R S T U V W X Y Z Ż
 |
palladiański motyw zob. serliana |
 |
pałac reprezentacyjna budowla mieszkalna pozbawiona cech obronnych; od XIX w. także określenie bardziej okazałych gmachów urzędowych i użyteczności publicznej. Budowle typu pałacowego znano od starożytności (Knossos) W XV w. we Włoszech powstał typ renesansowego pałacu miejskiego, który przyjął się w całej Europie; była to budowla o prostej bryle arch., zwykle trzykondygnacjowa, z wewnętrznym czworobocznym dziedzińcem krużgankowym, o elewacji boniowanej, podzielonej gzymsem; rozwój architektury pałacowej nastąpił w okresie baroku; szczególnie popularny był francuski typ entre cour et jardin (pomiędzy dziedzińcem i ogrodem), odznaczający się symetrią, wielką skalą, składający się zazwyczaj z korpusu gł. często ze środkowym ryzalitem oraz z przylegających do niego pod kątem prostym skrzydeł, między którymi znajdował się dziedziniec reprezentacyjny, tzw. cour d'honneur; w Polsce charakterystyczne były pałace. z alkierzami na narożach. |
 |
panneau element rozczłonkowania i ozdoba ściany albo boazerii, w postaci kwadratowej lub prostokątnej płyciny wypełnionej malowidłem lub reliefem; charakterystyczny element dekoracji wnętrz w okresie baroku i rokoka. P. naddrzwiowe nosi nazwę supraporty. |
 |
panoplia motyw dekoracyjny złożony z elementów uzbrojenia |
 |
pasaż kryte dachem, często szklanym przejście łączące dwa budynki lub dwie ulice. |
 |
pas sklepiony zob. gurt |
| pendant dzieło (np. budowla) stanowiące dokładny odpowiednik kompozycyjny drugiego dzieła. Uzupełnienie definicji: pendant tworzą np. dwie oficyny pałacowe, dwa pawilony, dwie podobne bryły budowli, symetrycznie skomponowane w stosunku do siebie oraz otoczenia. |
|
 |
pendentyw element narożny w postaci sklepienia o kształcie trójkąta sferycznego. Umożliwia przejście z planu kwadratu do koła, na którym opiera się kopuła |
 |
pergola budowla ogrodowa składająca się z dwóch rzędów słupów, podtrzymujących poziomą konstrukcje kratową, na której rozpinane są pnącza roślinne. |
 |
pilaster płaski filar przyścienny, pełniący funkcje podpory i dekor. rozczłonkowania ścian; występuje także jako część obramienia otworów okiennych, drzwiowych, bramnych itp. |
 |
piano nobile główna (zwykle druga) reprezentacyjno-mieszkalna kondygnacja pałacu |
 |
pierzeja ciąg elewacji frontowych domów stojących w jednej linii, zamykających jedną stronę placu lub ulicy. |
 |
pinakiel gotyckie dekoracyjne zwieńczenie skarpy, baldachimu itd. w kształcie wieżyczki najeżonej pąkami |
 |
plac duża, wolna przestrzeń w mieście powstała najczęściej przy zbiegu lub skrzyżowaniu ulic, przeważnie ujęta w obudowę architektoniczną. Uzupełnienie definicji: plac pełni funkcje użytkowe i reprezentacyjne lub artystyczne i estetyczne, najczęściej jako oprawa architektoniczna pomnika, ważnej budowli, kościoła, pałacu itp. Plac może mieć różne kształty: prostokąt, kwadrat, trapez, owal, nieregularny. Plac trójpalczasty trójkąt z trzema ulicami wybiegającymi z pierzei i jedną z przeciwległego narożnika Plac gwiaździsty plac o planie koła z ulicami wybiegającymi promieniście. |
 |
plafon duże pole obejmujące część sufitu lub podniebienia sklepień; znajdujące się na tym miejscu malowidło wykonane na tynku technikami malarstwa ściennego, m.in. freskiem i al secco, jako malowidło olejne na płótnie naprężonym na krosnach i założonym pod podniebieniem, rzadziej jako dekoracja stiukowa |
 |
planty założenia ogrodowe publiczne, zakładane na miejscu dawnych fortyfikacji miejskich w formie ciągów spacerowych, zazwyczaj w układzie pierścieniowym. |
patrz: |
plinta płaska, najczęściej kwadratowa płyta umieszczana pod bazą kolumny oraz na abakusie kapitelu doryckiego. W odniesieniu do architektury nowoż. p. nazywa się także górną część głowicy jońskiej, korynckiej i pochodnych. (franc. plinthe, z późnołac. plinthus, z gr. plinthos 'cegła') |
 |
płycina wgłębione pole o charakterze dekoracyjnym w ścianach, boazeriach, drzwiach itp. |
 |
podcień otwarte zewnętrzne pomieszczenie w przyziemiu budynku, nie występujące z lica muru, ograniczone słupami, filarami lub kolumnami, usytuowane wzdłuż elewacji budynku albo obiegające go dookoła. |
| pokrycia dachowe a. gąsiory dachówka półokrągła na kalenice i naroża, b. wklęsła (mniszka) i nakładana na nią wypukła (mnich) c. wklęslo-wypukła, tzw. esówka, o przekroju w kształcie litery S (holenderka, klasztorna) d. płaska (karpiówka), kładziona pojedynczo lub podwójnie (w łuskę). |
|
 |
poliptyk wieloskrzydłowy ołtarz: zob. tryptyk |
 |
portal ozdobne obramienie otworu wejściowego, na które składają się elementy architektoniczne i rzeźbiarskie. Zależnie od charakteru podpór i zwieńczenia wyróżnia się: portal kolumnowy, arkadowy, ostrołukowy itp. |
 |
portyk zewnętrzna część budynku, otwarta przynajmniej z jednej strony kolumnadą lub rzędem filarów, sięgających jednej lub dwu kondygnacji, osłaniającej najczęściej główne wejście, często zwieńczona trójkątnym frontonem, wysunięta ku przodowi lub wgłębiona (portyk wgłębny). |
oddzielna strona |
porządek architektoniczny 1.odrodzona w renesansie antyczna osnowa kompozycji architektonicznej, zestawiana z kolumn (lub pilastrów) i wiążącego ją górą poziomego belkowania, złożonego z leżących kolejno na sobie architrawu, fryzu i gzymsu; pięć zasadniczych odmian porządków architektonicznych: dorycki, joński, koryncki, toskański kompozytowy różni się bogactwem i formą dekoracyjnego opracowania 2. porządek mały ujmuje jedną kondygnację budynku, 3. porządek wielki (kolosalny) obejmuje więcej kondygnacji budynku |
|
półkolumna kolumna częściowo wtopiona w ścianę |
 |
prezbiterium w kościele wydzielona część dla kleru, przeważnie będąca przedłużeniem nawy |
| profil element rozczłonkowania architektonicznego złożony z biegnących równolegle żłobków, wałków, listew, opasek, itd. |
|
 |
promenada aleja przeznaczona do pieszych spacerów, wytyczana w parkach publicznych i na bulwarach wielkomiejskich, zakładana często na terenach pofortyfikacyjnych. |
 |
przęsło pionowy, zasadniczy składnik podziału ściany (zawarty między filarami, kolumnami itd.) lub sklepienia wyodrębnionego przez gurty czy wykształcone z nich żebra; również przestrzenny składnik wnętrza budynku ograniczony przez długość przęsła ściany i rozpiętość kryjącego je przęsła sklepiennego |
 |
przyporowy system system konstrukcyjny umożliwiający przesklepianie dużych przestrzeni na znacznej wysokości; ciężar sklepienia krzyżowo-żebrowego jest przenoszony częściowo za pośrednictwem służek na filary międzynawowe, częściowo dzięki zastosowaniu łuków przyporowych (odporowych lub oporowych), przewieszonych ponad dachami naw bocznych lub ukrytych w poddaszach na zewnątrz przypory (skarpy) |
