Malarstwo tworzone było na ścianach jaskiń lub pod skalnymi nawisami, pojawiło się w górnym paleolicie i przypisywane jest człowiekowi kromaniońskiemu.
Najstarsze malowidła odkryte w jaskini Chauvet pochodzą z okresu oryniackiego (30.000 pne), większość znalezisk pochodzi z kultur graweckiej, solutrejskiej i magdaleńskiej, ale w niektórych rejonach, np. w Australii czy południowej Afryce malowidła skalne powstawały niemal do naszych czasów.
Znaczenie malowideł jest przedmiotem sporów. Dość zgodnie traktuje się je jako element magii myśliwskiej, rytuałów inicjacyjnych lub pierwotnych religii, największe wątpliwości budzi ich funkcja ściśle "artystyczna", a więc to, czy były one traktowane jak dzieło sztuki we współczesnym znaczeniu. Warto jednak podkreślić, że wątpliwości takie zawsze bazują na całkowitym oddzieleniu sztuki od wiary (czy wierzeń) i milcząco zakładają, że sztuką we współczesnym sensie jest tyko to, co służy ekspresji treści pozareligijnych lub dekoracji. Założenie to wyłącza jednak z dziedziny sztuki wszystko, co ma odniesienie do transcendencji - i Atenę Fidiasza i bizantyjskie freski i malarstwo Francisa Bacona - i jest pozbawione sensu.
Malarstwo jaskiniowe prawdopodobnie nie spełniało funkcji dekoracyjnych (powstawało w ciemnych jaskiniach, do których wstęp był zapewne ograniczony), ale było wielką sztuką w znacznie głębszym sensie niż np. współczesny design, który do sztuki chętnie aspiruje.

Jednym z najciekawszych motywów malarstwa jaskiniowego są przedstawienia ludzkiej dłoni, czasami powstające przez jej odciśnięcie na skale, najczęściej jednak przez oprószenie barwnikiem wydmuchiwanym z prymitywnego "aerografu" dłoni przyciśniętej do ściany jak szablon. Analiza proporcji odcisków wskazuje na to, że w większości są to odciski dłoni kobiet.
Obrazy te interpretuje się jako ślad rytualnego kontaktu z innym, znajdującym się za ścianą jaskini światem.
O ile zachowane odciski dłoni są autentykami, to niezależnie od szczegółowej trafności takiej interpretacji, sam fakt, iż prehistoryczni ludzie w tak symboliczny sposób uwiecznili swoje istnienie ma w sobie tyle poezji, że czyni je dziełami sztuki najwyższego lotu.

PYTANIA BEZ ODPOWIEDZI

Malarstwo jaskiniowe na wiele cech tajemniczych.
Jedną z nich jest to, że malarze prehistoryczni dysponowali świetną techniką malarską i doskonałą znajomością anatomii zwierząt pozwalającą na ich realistyczne przedstawianie. Zastanawiające jest, dlaczego w malarstwie jaskiniowym tak rzadko pojawia się postać człowieka i dlaczego jest ona przedstawiana zwykle tylko schematycznie.
Inną, techniczną tajemnicą jest to, w jaki sposób powstały dzieła o często ogromnym rozmachu, namalowane w trudno dostępnych miejscach. Obok widoczne jest wnętrze tzw. sali byków w jaskini Lascaux. Ma ona wymiary ok. 17 x 6 m i wysokość ok. 7 metrów (sylwetka człowieka daje pojęcie o proporcjach sali oświetlonej wieloma współczesnymi reflektorami).
Widoczny z prawej strony, słynny byk ma kilka metrów długości (podobno 5,20). Jego namalowanie wymagało znacznej ilości barwnika i narzędzi, źródła światła, które nie gasło po kilku minutach i rusztowania, po którym można było poruszać się w miarę bezpiecznie (zwykła drabina przy tej wielkości obrazie nie wystarcza).
Wszystkie te warunki musiały być spełnione ok. 15.000 lat pne i wymagały dobrej organizacji pracy, bo jedna osoba raczej nie była w stanie stać na rusztowaniu, malować i przyświecać sobie łuczywem.
Ponieważ malowidła w większości jaskiń powstawały na przestrzeni kilku tysięcy lat i jaskinie musiały stanowić obiekt silnie "usadowiony" w świadomości kolejnych pokoleń, opowiadania o szamanie gryzmolącym wizje z narkotycznego transu można włożyć między bajki.
Wszystko wskazuje na to, że sztuka wymagała od prehistorycznych ludzi ogromnego wysiłku i miała znacznie większe znaczenie, niż działalność myśliwych zapewniających pożywienie.