W końcu VII w. pne zamieszkujący dzisiejszy Iran Medowie w przymierzu z Babilończykami zdobyli Ashur i zniszczyli Niniwę, co było początkiem końca historii Asyrii.
W 550 r. pne Cyrus II, król Persów i wnuk króla Medów zajął stolicę Medów Ekbatanę, co było początkiem końca historii Medów. W 539 r. pne Persowie zdobyli Babilon, co było początkiem końca historii Babilonu. W 518 r. pne Dariusz Wielki założył nową stolicę imperium perskiego - Persepolis. Dariusza pokonał i pałac w Persepolis spalił Aleksander Wielki (czego potem żałował), co było początkiem końca imperium perskiego.
Tak przedstawia się w największym skrócie historia państwa perskiego, którego kolebką był teren dzisiejszego Iranu i które - w skali historycznej - trwało bardzo krótko. Jednak zarówno przed Persami jak i po nich tworzono na tym terenie sztukę, z której do naszych czasów przetrwały ruiny kilku monumentalnych zigguratów, grobowców i pałaców. Pałac w Persepolis jest świadectwem najwyższego wzlotu sztuki perskiej, która bardziej jest świadectwem potęgi imperium niż jego wyrafinowanego smaku.
Sztuka perska rozwijała się równolegle ze sztuką klasycznej Grecji, z którą Persja toczyła długotrwałe wojny, ale i w duchu i w treści były to dwa zupełnie odrębne artystyczne światy, których nie połączył nawet krótki okres panowania Aleksandra Wielkiego. Mimo to - ze względów chronologicznych - sztukę tę umieszczamy między końcem Grecji i początkiem Rzymu.
Perspepolis na pewno więcej miało wspólnego z Rzymem niż z Atenami. |
