W 1809 r. młody austriacki student malarstwa Friedrich Overbeck z przyjaciółmi założyli Bractwo św. Łukasza - stowarzyszenie malarzy, którym w akademickiej sztuce brakowało "serca, duszy, uczucia...". W 1820 r. grupa przeniosła się z Wiednia do Rzymu, gdzie zamieszkała w opuszczonym klasztorze. Ich celem jest studiowanie malarstwa włoskich mistrzów, jednak nie interesował ich antyk, ale tradycja włoskiego malarstwa chrześcijańskiego okresu quattrocenta.
Nazareńczycy to nieformalne określenie grupy artystów wywodzących się z tego bractwa, i zjednoczonych ideą odnowienia duchowości malarstwa religijnego. Od 1818 r. uczestnicy ruchu objęli kierownictwo najważniejszych niemieckich i austriackich akademii sztuki tworząc podstawy jednego z najważniejszych nurtów w sztuce współczesnej.
Ich twórczość była wzorem dla rozwijających się w Europie i Ameryce nurtów takich jak angielscy starożytnicy (The Ancients), włoscy puryści (Purismo) czy - przez wpływ szkoły z Dusseldorfu - amerykańska Hudson River School i jej drugie pokolenie - luminiści.

Po rewolucjach 1830 i 1848 r. pogłębiał się rozdźwięk między obecnym w romantyzmie nurtem religijnym a politycznie zaangażowanym ruchem Sturm und Drang, co koncentrowało twórczość nazareńczyków niemal wyłącznie na tematyce religijnej. Prowadzona przez Prusy polityka antykatolickiego Kulturkampfu doprowadziła do stopniowej marginalizacji znaczenia ruchu. Jakkolwiek nazarenizm, jak każdy ruch związany z konkretną epoką przestał istnieć, to jego duch odżywała w kolejnych nurtach sztyki XIX i XX wieku i jest obecny nawet w sztuce współczesnej.

Z ruchem związanych była ogromna ilość artystów, ale jej podstawę stanowili członkowie bractwa - Johann Friedrich Overbeck, Franz Pforr, Ludwig Vogel, Philipp Veit, Peter von Cornelius, Julius Schnorr von Carolsfeld, Friedrich Wilhelm Schadow, Joseph von Führich.