|
DODAJ DO ULUBIONYCH |
|
|
| HOME . MAPA WITRYNY . MENU-ARTYŚCI . MENU-STYLE . KANON . MONOGRAFIE . PIGUŁKI . SZKOŁY . MUZEA/GALERIE . KURSY/WARSZTATY . FILMY . KONTAKT |
|
MALARSTWO AMERYKAŃSKIE CZ II. |
|
| BELLOWS . BENTON . CRAWFORD . CURRY . DEMUTH . HENRI . LUKS . O'KEEFFEE . PRENDERGAST . SHEELER . SHINN . SLOAN . WOOD . HOPPER | ||
| WIEK XX DO II WOJNY ŚWIATOWEJ | |||||
|
|||||
Przełom XIX i XX wieku to okres masowego napływu imigrantów z całego świata, żywiołowej industrializacji i urbanizacji powodującej zasadnicze zmiany w sielskim dotychczas pejzażu Ameryki i w stylu życia społeczeństwa, którego struktura ulegała szybkim przekształceniom. W amerykańskiej sztuce toczyły się procesy równie burzliwe, ale odwrotne, niż w Europie. Reakcja na impresjonizm nie szła w kierunku ekspresjonizmu i abstrakcjonizmu, ale w kierunku realizmu. |
|||||
|
|||||
| Duże znaczenie dla rozwoju nowych tendencji miała zorganizowana w 1913 r. "Armory Show" (wystawa w Arsenale), prezentująca przekrój sztuki europejskiej z uwzględnieniem całej czołówki artystów modernistycznych, jednak wybuch I wojny światowej i jej doświadczenia ograniczyły wpływ tej wystawy, dzięki czemu równolegle z rozwijającym się modernizmem mogły rozwijać się również kierunki specyficznie amerykańskie - przede wszystkim precyzjonizm reprezentowany przez Charlesa Scheelera i Charlesa Demutha, oraz realizm Ashcan School. | |||||
|
|||||
| Dzięki ukończeniu linii kolejowej Santa Fe, co w ogromnym kraju umożliwiło osadnictwo w zachodniej jego części pojawiło się tzw. malarstwo południowo-zachodnie (American Southwest), przedstawiające nieskażoną przyrodę Kalifornii i życie jej mieszkańców, co było impulsem odświeżającym po doświadczeniu zurbanizowanego, uprzemysłowionego Wschodu. Do artystów tego kierunku należeli Walter Ufer, Bert Greer Phillips, E. Irving Couse, William Henry Jackson, and Georgia O'Keeffe. | |||||
|
|||||
| Innym ważnym zjawiskiem był Harlem Renaissance, tworzony przez artystów wywodzących się z nowego pokolenia dobrze wykształconych, politycznie świadomych Murzynów z amerykańskiej klasy średniej, których reprezentują Aaron Douglas James i VanDerZee. | |||||
| Początkiem nowych zjawisk artystycznych był Wielki Kryzys roku 1929 i wynikający z niego New Deal prezydenta Roosvelta, w ramach którego realizowano szereg programów mających na celu pomoc artystom m.in. przez ich zatrudnienie przy dekoracji obiektów publicznych. Ogromna pomoc finansowa państwa umożliwiła wielu artystom przetrwanie kryzysu, oraz powstanie i rozwój nowych kierunków sztki amerykańskiej - tzw. malarstwa American Scene, regionalizmu i socjal-realizmu. Ubocznym ale istotnym skutkiem okresu New Deal'u było to, że po raz pierwszy w historii na tak ogromną skalę artyści poznali urok pieniędzy pochodzących z kieszeni podatników, ale przyznawanych przez urzędników. Dla dalszego rozwoju sztuki nowoczesnej miało to znaczenie kolosalne. |
|||||
|
|||||
| Jakkolwiek często utożsamia się pojęcia American Scene z regionalizmem ze względu na ich realistyczny rodowód, to jednak różnice wydają się ważniejsze od podobieństw. America Scene, której przedstawicielami (oprócz klasyków Ashcan School) - są George Bellows i Edward Hooper, tworzy deprymujący obraz zepsutego wielkiego miasta, a w życiu prowincji przedstawia jej beznadziejną, "wegetacyjną" atmosferę. Regionalizm, który reprezentują Thomas Hart Benton, Grant Wood i John Steuart Curry, przedstawia Amerykę prowincjonalną, wiejską, odwróconą plecami do wielkomiejskiego zgiełku, wzdychającą do starych, prostych, tradycyjnych obyczajów - jest i romantyczny i patriotyczny (chociaż nazywany bywa nacjonalistycznym - co w dzisiejszym rozumieniu tego słowa nie jest usprawiedliwione). Obydwa kierunki nie są realizmami w naturalistycznym sensie, stosują albo formalne uproszczenia albo przerysowaną drobiazgowość, a w doborze tematów mają skłonności "alegoryjne", co obrazowi brutalnej walki bokserskiej nadaje wymiar pojedynku gladiatorów, a z rodzajowej scenki ze stacji benzynowej czy nocnego baru czyni egzystencjalną przypowieść. I "Scena" i regionalizm mają wiele wspólnego z tym, co w Europie nazywane było realizmem magicznym Nowej Rzeczowości. |
|||||
|
|||||
Socjal-realizm lub socjo-realizm (którego nie należy mylić z realizmem socjalistycznym w wydaniu radzieckim, chociaż wielu artystów tego nurtu miało przekonania lewicowe) wywodzi się z tradycji realizmu Courbetowekiego, a nawet rosyjskich Pieredwiżników, ale bezpośrednio związany jest z amerykańską fotografią, która stworzyła dojmujący obraz amerykańskiej nędzy okresu Wielkiego Kryzysu. Klasykami gatunku są Walker Evans, Dorothea Lange, Margaret Bourke-White, Lewis Hine, Edward Steichen, Gordon Parks, Arthur Rothstein, Marion Post Wolcott, Doris Ulmann, Berenice Abbott. W malarstwie socjal-realistami w jakimś stopniu byli niemal wszyscy przedstawiciele realizmu, z "ashcańczykami" na czele. |
| WCZESNY AMERYKAŃSKI EKSPRESJONIZM FIGURATYWNY | |
| W 1919 r. powstała w New Jersey grupa awangardowych artystów amerykańskich Other Goup of Artoists, do której z przedstawicieli sztuk plastycznych należał tylko Man Ray, ale która miała znaczny wpływ na przyjęcie fali europejskiej emigracji artystycznej przed II wojną światową i popularyzację europejskiego modernizmu. Związki Man Raya z surrealistami i jego własna twórczość świadczą o istnieniu odrębnego, ekspresjonistycznego nurtu w sztuce amerykańskiej, który w wersji figuratywnej pojawił się w USA w latach 30-tych, a potem na kilkadziesiąt lat opanował świat. | |
|
Kiedy surrealiści wynieśli na piedestał instynkt, odruch i automatyzm "figura" utraciła swoją czytelność, a kiedy zupełnie marginalne zjawisko, jakim był abstrakcyjny ekspresjonizm amerykański został wypromowany do rangi światowego hitu i zdominował na całe dziesięciolecie rynek sztuki, zaszła potrzeba wyraźniejszego oddzielenia tego, co w ekspresjonizmie jest jeszcze figuratywne, a co już nie. Jest to jednak działanie porządkujące, dokonywane w ramach sprzątania "po bankiecie". Jeśli więc dzisiaj mówimy po prostu o ekspresjonizmie, to mamy na myśli europejski ekspresjonizm z lat 1905 - 1930, jeśli natomiast mówimy o ekspresjonizmie figuratywnym i abstrakcyjnym, to mamy na myśli różne odmiany ekspresjonizmów, które albo powstały w USA w latach trzydziestych i późniejszych, albo były wynikiem "dyskusji" sztuki europejskiej z dominującą sztuką amerykańską. Taka klasyfikacja nie jest wynikiem czynników czysto artystycznych, ale jest uzasadniona dokładnie z tego samego powodu, dla którego europejski taszyzm był, jest i pozostanie ubogim krewnym amerykańskiego informelu. Dotyczy to nawet europejskiej Cobry. Pierwsze pokolenie nowego ekspresjonizmu figuratywnego tworzyli w latach 30-tych i 40-tych tacy artyści, jak: Max Weber (1881-1960) (polski Żyd z Białegostoku)
|
