HOME KANON HISTORIA SZTUKI ARCHITEKTURA MALARSTWO RZEŹBA MEBLARSTWO DESIGN UBIÓR OGRODY MUZYKA MITOLOGIA BIBLIOTEKA ARTYŚCI KONTAKT
Debussy - Arabeska -  link otworzy MediaPlayer - zminimalizuj okno, będzie grało w tle. Debussy - Światło księżyca - link otworzy MediaPlayer - zminimalizuj okno - będzie grało w tle.


IL MODO ITALIANO


 

Wzornictwo skandynawskie zmieniło wizerunek nowoczesnego wzornictwa, które w wydaniu Breuera odpychało chłodem lśniącego metalu, w wersji van der Rohe onieśmielało sterylnym luksusem, a w wydaniu masowym kojarzyło się z blokowiskową tandetą. Stylistyka wzornictwa skandynawskiego, jak każde zjawisko w sztuce, musiała się jednak zużyć i po pierwszych dziesięcioleciach rozkwitu i zachwytów włączyła się do obrazu codzienności - jest obecna na każdej półce współczesnych sklepów meblowych z IKEA na czele.
Gdyby jednak istniała historia rynku meblarskiego, to zapewne okazałoby się, że istnienie wzornictwa skandynawskiego wcale nie oznacza istnienia skandynawskiego (szwedzkiego lub duńskiego) meblarstwa, a prawa autorskie większości najsłynniejszych projektów należą do kilku zaledwie firm i to bynajmniej nie skandynawskich. Jednym słowem - Skandynawowie przespali okazję do stworzenia ekonomicznego potencjału, który mógłby utrzymać poziom projektowania nawet wtedy, gdy zabrakło już utalentowanych kreatorów.
Zupełnie inne mechanizmy wypromowały do rangi światowego standardu meblarstwo włoskie, podobnie zresztą jak pizzę (z gigantycznym przemysłem zaopatrującym gastronomię na całym świecie), spaghetti (z gigantycznym przemysłem produkującym artykuły spożywcze), skutery, samochody itd. itp.

 

IL MODO ITALIANO

Nowoczesne wzornictwo włoskie wywodzi się z trzech nurtów, jakie rozwijały się we Włoszech w latach 20-tych i 30-tych XX wieku, futuryzmu Marinettiego i Sant'Elii, włoskiego racjonalizmu z Luigim Figini, Gino Pollinim i Giuseppe Terragnim, oraz ruchu Novecento Italiano skupionego wokół Gio Pontiego i Giovanniego Muzio. W wielkim uproszczeniu można powiedzieć, że racjonalizm włoski był odpowiednikiem stylistyki Bauhausu i jego przedstawiciele eksperymetowali z zastosowaniem nowych technologii i prostymi gormami geometrycznymi, Novecento zaś ciążyło ku ekspresjonizmowi spod znaku szkoły amsterdamskiej i art deco, a projekty Gio Pontiego zachowały elegancję formy. Zanim doszło do wojennej katastrofy wzornictwo włoskie korzystało ze wsparcia mocarstwowo myślącego Mussoliniego, stawiającego na szybkie unowocześnienie przemysłu. W 1928 r. powstały dwa ważne czasopisma fachowe, związana z racjonalistami Casabella i bliższy duchowi Novcento Domus.
Doświadczenia awangardy nie była jednak jedynym źródłem sukcesu nowego meblarstwa włoskiego. Wprawdzie futuryzm wymyślił Marinetti, ale wymyślił go w Wenecji, a sama idea futurystyczna znalazła znacznie więcej wyznawców w północnej Europie niż we Włoszech, gdzie w tym samym czasie Giorgio de Chirico malował obrazy należące do tzw. scuola metafisica. We wornictwie formował się racjonalizm, ale we Włoszech działali jeszcze projektanci pamiętający sukces, jaki odniosły na wystawie turyńskiej w 1902 r. meble Carlo Bugattiego (ojca producenta saochodów Ettore). Projekty Bugattiego powstawały w okresie dominacji art nouveau i świadczą o tym, że Włochów stać było na mówienie własnym językiem.

 

CARLO BUGATTI

Większość mebli prezentowana była na Pierwszej Międzynarodowej Wystawie Sztuki Dekoracyjnej Turyn 1902


1895-1900


1900-1902-1902


1902


1902

 

RACJONALIZM


Architektura włoskiego racjonalizmu była znacznie bliższa Le Corbusiera niż Bauhausu
Casa del Fascio Giuseppe Teragniego w Como (1932-36), Dom własny Luigiego Figini (1934)


Racjonalistyczne meble włoskie z giętych rur stalowych, 1920-30


Proste meblarstwo racjonalistyczne z lat 1920-30

 

GIO PONTI


Stolik 1920, Fotel ?


Lampy, 1930s


1952-1958


1953


Gio Ponti, Villa Planchart, Caracas, 1955

 

GIUSEPPE PAGANO


1939-1942


1938-40


Meble Giuseppe Pagano, 1942

 

WŁOSKI CUD GOSPODARCZY i COMPASSO D'ORO

II wojna światowa zakończyła się dla Włochów katastrofalnym upokorzeniem i dopiero w pierwszej połowie lat 50-tych trochę głośniej zaczęto mówić o konieczności przywrócenia Włochom poczucia narodowej godności i przypomnienia chlubnych tradycji. Na szczęście dla Włochów znaleźli się ludzie, którzy (wzorem Hermanna Muthesiusa) rozumieli, że międzynarodowej konkurencji nie wygra się tylko metodami administracyjnymi i to, że wprawdzie poziom wzornictwa zależy od wykształcenia i talentu projektantów, ale jego skuteczność od skutecznej polityki i promocji. Mieli oni ułatwioną sytuację, ponieważ w pierwszych latach powojennych Włochy otrzymały ogromne wsparcie w ramach planu Marshalla (trzecie po Anglii i Francji - Polska po konferencji partii komunistycznych w Szklarskiej Porębie odrzuciła taką pomoc).
Już w 1946 r. na rynek wszedł pierwszy model skutera Vespa firmy Piaggio, bądący streamline'owym opracowaniem amerykańskiego wojskowego skutera Cushman, a rok później podobny pojazd o nazwie Lambretta wprowadziła do produkcji firma Innocenti (iiedy w 1952 r. w fimie Rzymskie wakacje Audrey Hepburn i Gregory Peckna jeździli po Rzymie na Vespie, sprzedaż wzrosła do 100.000 skuterów rocznie, a świat zobaczył uroki prostego, włoskiego życia). Powrócono rówież do produkcji skonstruowanego w 1936 r. Fiata Topolino i planów masowej motoryzacji.


Vespa 1946, Lambretta 1947, Fiat Topolino Cabrio 1948

W 1954 r. włoski koncern La Rinascente, właściciel sieci wielkich domów towarowych sprzedających m.in. meble, rozpisał cykliczny konkurs wzornictwa przemysłowego i ufundował nagrodę "Compasso d'Oro", która stała się z czasem najbardziej prestiżowym wyróżnieniem designerskim. Nagrodę przyznawało międzynarodowe jury autorom najwybitniejszych projektów niezależnie od ich narodowości ale pod warunkiem, że projekt zrealizowany był przez włoski przemysł. Ta prosta reguła ściągała do Włoch zagranicznych projektantów zmuszając projektantów włoskich do podjęcia z nimi konkurencji. Inicjatywa Compasso d'Oro, która od 1964 r. firmowana jest samodzielnie przez włoskie Stowarzyszenie Wzornictwa Przemysłowego (ADI) miała oczywiście wymiar znacznie wykraczający poza projektowanie mebli - miała ona na celu zwrócenie uwagi na Włochy jako ośrodek wzornictwa, wypromowanie włoskich projektantów we wszystkich specjalnościach oraz stworzenie nowej oferty "cywilizacyjnej" dla szybko przeobrażającego się społeczeństwa włoskiego.
W 1954 r. nagrodę Compasso d'Oro w dziedzinie meblarstwa otrzymali: Gastone Rinaldi za krzesło DU30, Augusto Magnaghi za projekt mebli kuchennych SAFFA, Carlo De Carli za krzesło 683.

 


DU30, S.A.F.F.A., 683

W 1955 r. nagrodzono braci Achille i Giasomo Castiglioni za lampę Luminator, Franco Albiniego za krzesło Luise, Gino Safrattiego za lampę Mod.1055.


Luminator, Luise, Mod.1055

 

Akcja związana z nagrodą Compasso d'Oro i mediolańskie Triennale poświęcone wzornictwu przemysłowemu umożliwiły powrót do działalności zawodowej (i dydaktycznej) projektantów i menedżerów przedwojennych (Ignazio Gardella, Gio Ponti) i wypromowały nowe pokolenie włoskich designerów.

 

PROJEKTANCI

 

Franco Albini 1905-1977

 

Carlo Mollino 1905-1973

 

Carlo Scarpa 1906-1978

 

Harry Bertoia 1915

 

Marco Zanuso 1916-2001

 

Achille Castiglioni 1918-2002

 

Vico Magistretti 1920-2006

 

Angelo Mangiarotti 1921

 

Roberto Sambonet 1924-1995

 

Gae Aulenti 1927

 

Joe Colombo 1930-1971

 

Richard Sapper 1932

 

Nanda Vigo 1940

 

Massimo Scolari 1943

 

Antonio Citterio 1950

 

Michele De Lucchi  1951

 

cdn...